۱۲ خردادماه باید یکی از شلوغترین روزهای خبری دولت در حوزه وام و تسهیلات نامید. همزمان با ابلاغ دستورالعمل وام قرضالحسنه مسکن محرومان توسط بانک مرکزی، جزئیات سه بسته دیگر هم شامل ودیعه مسکن خانوادههای دارای فرزند سوم، تسهیلات نیروگاه خورشیدی خانگی و وام اشتغال مددجویان کمیته امداد منتشر شد. چهار خبر، چهار وعده حمایتی در آستانه تابستان ۱۴۰۵. اما آنچه این وعدهها را از یک خبر خوب به یک قاببندی جدی تبدیل میکند، یک سوال بنیادی است: با بودجهای که از درآمد نفتی و خسارتهای جنگ تحمیلی و محاصره اقتصادی باقی مانده، دولت از کجا میخواهد این حجم تسهیلات را بپردازد؟
۱۲ خردادماه یکی از پُرخبرترین روزهای اقتصادی سال بود؛ روزی که دولت نشان داد نمیخواهد دست از سیاستهای حمایتی بردارد. ظهر این روز، بانک مرکزی دستورالعمل اجرایی وام قرضالحسنه مسکن محرومان را به هشت بانک عامل ابلاغ کرد. نام این بانکها عبارتند از ملی، سپه، کشاورزی، صادرات، تجارت، ملت، رفاه کارگران و پارسیان.
طبق این بخشنامه، امسال تا سقف ۲۰ هزار میلیارد تومان به اقشار کمدرآمد فاقد مسکن وام تعلق میگیرد. وام ۴۰۰ میلیون تومانی که شامل افراد تحت پوشش کمیته امداد، سازمان بهزیستی، خانواده شهدا، جانبازان و رزمندگان معسر میشود؛ البته به شرطی که در سه دهک اول درآمدی باشند و نهادهای مربوطه هم آنها را تأیید کنند.
اما ماجرا به مسکن محرومان ختم نشد. دولت برای خانوادههایی که از سال ۱۳۹۹ به بعد صاحب فرزند سوم یا بیشتر شدهاند، وام قرضالحسنه ودیعه، خرید یا ساخت مسکن در نظر گرفته است؛ وامی ۴۵۰ میلیون تومانی با بازپرداخت ۲۰ ساله. برای اجرای این طرح که بانکهای مسکن، تجارت، صادرات، ملت و پستبانک موظف به اجرای آن شدهاند، ۵ هزار میلیارد تومان منابع پیشبینی شده است. قرار است بانکها هم شعب پرداختکننده را روی سایت خودشان اعلام کنند تا مردم سرگردان نشوند.
در بخش انرژی هم خبر تازه بود. دولت و وزارت نیرو از وام ۴۰۰ میلیون تومانی برای احداث نیروگاه خورشیدی خانگی رونمایی کردند. این خبر همزمان با شروع طرح تجهیز ۱۲ هزار مدرسه به پنل خورشیدی ۵ کیلوواتی اعلام شد. گفته میشود تجهیزات مدارس تأمین شده و از هفته آینده راهی استانها خواهد شد.
و اما چهارمین بسته؛ وام اشتغال مددجویان کمیته امداد. امسال قرار است هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان برای ایجاد ۷۵۰۰ شغل جدید هزینه شود. این وامها در دو سقف ۲۰۰ و ۳۵۰ میلیون تومانی برای مشاغل خرد خانگی، تولیدی کوچک و خدماتی در نظر گرفته شده است.
حالا سوال اینجاست: این همه پول از کجا میآید؟
ایران سال ۱۴۰۵ را با اقتصاد جنگی شروع کرد. ۴۰ روز جنگ، زیرساختها را تکه تکه کرد، بخش انرژی لطمه سنگینی خورد و تجارت و تولید در رکود فرو رفت. در کنار اینها، اختلال در تنگه هرمز و محدودیتهای حملونقل دریایی، صادرات نفت را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. چه در روزهای جنگ و چه حالا که آتشبس برقرار شده، محاصره اقتصادی همچنان پابرجاست.
اگر درآمدهای نفتی طبق پیشبینی بودجه محقق نشود، دولت عملاً سه راه بیشتر ندارد: بازسازی خسارتهای جنگی، پرداخت هزینههای جاری و اجرای این وامهای حمایتی. آن هم با بودجهای که هر روز چالشهای تازهای پیش رویش قرار میگیرد. پس شاید این روز پُرتسهیلات را نباید فقط به چشم یک خبر امیدوارکننده دید؛ شاید بیش از هر چیز آزمون سختی برای وعدههایی است که هنوز معلوم نیست چقدر عملی میشوند.