در حالی که نرخ دلار آمریکا در بازار در دامنه ۱۶۰٬۰۰۰ تا ۱۶۶٬۰۰۰ هزار تومان است، نرخ تتر در صرافیهای رمزارز در نوسان بین دامنه ۱۴۰٬۵۰۰ تا ۱۴۶٬۵۰۰ هزار تومان است. این موضوع در حالی است که قیمت این دو همواره در تاریخ شانه به شانه یکدیگر حرکت میکرده است، اما اکنون علت این شکاف در بازار چیست؟
بازار دلار نقدی از ابتدای جنگ، عملا تعطیل است؛ با این وجود بررسیهای میدانی نشان میدهد که دادوستدهای بسیار اندکی نزدیک به صفر در هر دو سمت خریدار و فروشنده در بازار انجام میشود. با این وجود بر اساس دادههای موثق از منابع معتبر قیمت دلار، قیمت فروش دلار آزاد ( ۲۱ اسفندماه) در حدود ۱۶۶٬۰۰۰ تومان است.
در مقابل، قیمت تتر که هر واحد از آن، برابر با یک دلار آمریکاست، روز ۲۱ اسفندماه در صرافیهای ارز دیجیتال ۱۴۰٬۵۰۰ تا ۱۴۶٬۵۰۰ تومان در نوسان بود.
این شکاف حدودا ۲۰ هزار تومان به نفع اسکناس دلار ایجاد شده است، پدیدهای که تاکنون به ندرت دیده شده و معمولاً تتر به دلیل سهولت انتقال، کمی گرانتر بود.
اگرچه نمیشود دلایل قطعی و کاملاً مشخص برای این شکاف قیمتی یافت، اما شاید بتوان با دلایل زیر آن را توجیه کرد:
۱. کمبود عرضه دلار نقدی، شکاف قیمتی بین دلار خرید و فروش و نبود خریدار و فروشنده
در شرایط بحرانی و نوسان شدید، بسیاری از دارندگان دلار ترجیح میدهند اسکناس فیزیکی را نگه دارند. دلار نقدی برای پرداختهای فوری، سفر یا معاملات زیرزمینی نقدشوندگی بهتری دارد و انتقال آن نیازی به اینترنت یا صرافی ندارد.
در وضعیتی که بازار قیمت یکسانی ندارد، در یک بررسی میدانی مشخص شد که شکاف قیمتی در دو سوی فروشنده و خریدار اسکناس دلار نزدیک به ۱۴ هزار تومان است. به عبارتی خریداران، باید دلار را در محدوده ۱۶۶ هزار تومان بخرند، اما در صورت نیاز به فروش، در محدوده ۱۵۲ هزار تومان بفروشند! این موضوع نیز باعث توقف یا تعدیل معاملات بسیاری از خریداران و فروشندگان شده است. این شکاف منجر شده که معاملات دلار کاغذی به کمترین مقدار خود برسد و خریدار و فروشنده در بازار وجود نداشته باشد.
۲. ترس از دست رفتن داراییهای دیجیتال در جنگ
کاربران ایرانی که دارایی دیجیتال دارند، در هفتههای اخیر برای پوشش ریسک یا تأمین نقدینگی، تتر خود را به بازار عرضه کردهاند. این فروش سنگین (به ویژه در صرافیهای داخلی) باعث نزولی شدن قیمت شده است. دادههای صرافیها نشان میدهد حجم معاملات تتر همچنان بالاست، اما سمت فروش غالب است. در حالی که دلار نقدی به راحتی در دسترس همه نیست، تتر به راحتی قابل انتقال است و همین امر عرضه آن را افزایش داده است.
۳. نگرانی از تحریم و بلوکهشدن تتر
شاید یکی دیگر از محرکهای مهم فروش تتر، ترس از تحریمهای جدید دفتر کنترل داراییهای خارجی آمریکا (OFAC) باشد که طی ماههای گذشته دستور مسدودسازی میلیونها تتر روی کیف پولهای مربوط به ایران را صادر کرده است. به نظر میرسد این ترس با شروع جنگ افزایش یافته است.
معاملهگران ایرانی که تا پیش از این تتر را ابزاری امن برای حفاظت از داراییهای خود میدانستند، امروز نگران مسدودشدن تترها در صرافیهای رمزارزی هستند؛ اگرچه هنوز هیچکدام از صرافیهای ایرانی در فهرست تحریم یا مسدودسازی دارایی قرار نگرفتهاند.
به نظر میرسد تا پایان جنگ شکاف قیمتی میان دلار و تتر پابرجا باشد. شما فکر میکنید این شکاف چه دلایل دیگری میتواند داشته باشد؟