«سامانه صدور آنی کارت هوشمند سوخت» از اواسط بهمن ۱۴۰۴ با این وعده آمد که مسیر یکماهه صدور کارت را در یک روز خلاصه کند؛ اما در عمل، برای مردم این سامانه و ۱۲ مرکز مرتبط با آن، به کابوسی از معطلی، گرمای سالنهای مملو از مراجعهکنندگان سرگردان و برخورد سرد و تند کارشناسان تبدیل شده است. متقاضیانی که برای «کار چند دقیقهای» وارد سامانه اینترنتی و صف مراکز شدهاند، حالا میگویند طرحی که قرار بود بار ادارهها را سبک کند و کار مردم را راه بیندازد، تنها شکل صف و انتظار را عوض کرده و بخشی از رنج یکماهه را به چند روز رفتوآمد فرسایشی در مراکز شلوغ صدور کارت سوخت تبدیل کرده است.
در تهران ۱۲ مرکز برای صدور کارت سوخت تعیین شده است و هر روز تعداد زیادی از متقاضیان به این مراکز مراجعه میکنند. اما فضای داخل بسیاری از این مراکز برای حجم مراجعهکنندگان آماده نیست. نه صندلی کافی برای نشستن وجود دارد و نه حتی فضایی برای ایستادن طولانیمدت در نظر گرفته شده است. بسیاری از مراجعهکنندگان ناچارند ساعتها سرپا بایستند و منتظر بمانند تا شاید نوبتشان برسد.
از همان ساعات ابتدایی صبح، جمعیت قابل توجهی مقابل مراکز صف میبندند. دلیلش هم محدود بودن تعداد فرمهایی است که روزانه توزیع میشود. مهدی، یکی از مراجعهکنندگان، در گفتوگو با راه پرداخت از تجربهاش در صف مرکز صدور کارت سوخت غرب میگوید: «در هر مرکز روزانه فقط حدود ۸۰ فرم برای صدور کارت توزیع میکنند و بعد از آن دیگر پذیرشی انجام نمیشود.» این محدودیت موجب شده بسیاری از متقاضیان از ساعت ۶ صبح در محل حاضر شوند، در حالیکه آغاز فعالیت مراکز ساعت ۸:۳۰ است.
مهدی میگوید: «من خودم از ۶ صبح آمدهام که شاید جزو این ۸۰ نفر باشم. اگر دیر برسی، باید فردا دوباره همین مسیر را بیایی و دوباره در صف بایستی که جز آن ۸۰ نفر باشی. آدم چند ساعت سرپا میایستد، آن هم فقط با این امید که نوبتش برسد و کارش همان روز راه بیفتد.»
سیستم قطع است!
در کنار ازدحام مراجعهکنندگان، قطعیهای مکرر سیستم هم روند کار را کندتر میکند. هر بار که سیستم قطع میشود، کار صدور کارت متوقف میشود و صف انتظار طولانیتر میشود. برخی مراجعهکنندگان میگویند حتی اگر موفق شوند فرم دریافت کنند، باز هم ممکن است به دلیل همین اختلالها ساعتها در مرکز معطل بمانند.
مراقب باشید؛ سامانه گزینه لغو صدور آنی ندارد
حسین، یکی دیگر از متقاضیانی که برای دریافت کارت سوخت به مرکز ستارخان مراجعه کرده، تجربهاش را اینطور برای راه پرداخت روایت میکند: «بار اول که آمدم، فکر میکردم کار سریع انجام میشود. توی سایت نوشته بودند صدور آنی. اما وقتی صبح زود رسیدم، دیدم صف از همان اول طولانی است و عملاً باید چند ساعت سرپا بایستی.»
حسین ادامه میدهد: «من از قبل در سامانه ثبتنام کرده بودم و همان ۱۰۰ هزار تومان هزینه صدور کارت را هم پرداخت کرده بودم. تصورم این بود که فقط میآیم کارت را میگیرم و میروم، اما اینجا تازه شروع ماجراست. اگر جزو ۸۰ نفر اول نباشی، باید دوباره فردا بیایی و همین داستان اینقدر تکرار میشود تا بالاخره کارتت رو بگیری. تصمیم گرفتم لغوش کنم و بگذارم کارت از طریق پست بیاید، ولی فهمیدم همچین امکانی وجود ندارد؛ گزینهای برای انصراف نیست، مسیرش را که انتخاب کردی باید تا انتها بروی.»
در واقع، پس از انتخاب گزینه «صدور آنی» در سامانه، دیگر امکان بازگشت به روش پستی وجود ندارد. سامانه هیچ گزینهای برای لغو یا تغییر مسیر ندارد و هزینه پرداختشده هم غیرقابل برگشت است. یعنی اگر تصمیم گرفتید شخصاً برای دریافت کارت به مراکز مراجعه کنید، باید همان روند حضوری را تا انتها طی کنید. بنابراین قبل از انتخاب این گزینه، بهتر است مطمئن شوید زمان و حوصله کافی دارید، چون در عمل راه دیگری برای عقبنشینی باقی نمیماند.
زمان شما برای ما اهمیتی ندارد پس منتظر بمانید
در میان جمعیت، مریم که همراه همسرش برای پیگیری کارت خودرویش آمده، میگوید: «مشکل فقط شلوغی نیست. وقتی سیستم قطع میشود همه معطل میمانند.»
او با اشاره به روند ثبتنام اینترنتی اضافه میکند: «در سایت درخواست را ثبت کردیم و فکر میکردیم بقیه کار ساده است. اما حالا چند بار باید بیاییم تا کار انجام شود. برای کسی که شاغل است واقعاً سخت است هر روز مرخصی بگیرد.»
مینا، یکی دیگر از متقاضیان کارت سوخت، به راه پرداخت میگوید دو بار برای دریافت کارت سوخت به مرکز مراجعه کرده اما هر بار دست خالی برگشته است. او میگوید فعلاً قید پیگیری کارت سوخت را زده، چون شاغل است و نمیتواند برای کاری که اینقدر از او وقت و زمان بینتیجه میگیرد، صرف کند.
با وجود تمام این قصهها و وعدههایی که در سایتها میخوانید، واقعیتِ ماجرا در صفهای انتظار، رنگوبوی دیگری دارد. ما در «راه پرداخت» این مسیرِ پرپیچوخم را از نزدیک وجب کردیم و این راهنما را نوشتیم تا اگر از آن دسته افرادی هستید که میخواهید کارت سوخت را از مسیر «صدور آنی» دریافت کنید، با آگاهی کامل این روش را انتخاب کنید و بدانید در عمل چه مراحلی پیشرو دارید. و اگر جزو کسانی هستید که همین حالا ثبتنام کردهاید و راه برگشتی هم ندارید، این راهنما کمک میکند دقیقاً بدانید باید به کجا مراجعه کنید، چه چیزهایی همراه ببرید و معمولاً با چه روندی روبهرو میشوید
راهنمای دریافت کارت سوخت به صورت اینترنتی
روند دریافت کارت سوخت در طرح جدید همچنان بر اساس مراحل مشخصی تعریف شده است و متقاضی ابتدا باید به سامانه اینترنتی fcs.niopdc.ir مراجعه کرده و اطلاعات خود را ثبت کند. پس از ثبت درخواست، رمز کارت سوخت از طریق پیامک برای متقاضی ارسال میشود و امکان مشاهده آن در سامانه پیگیری نیز وجود دارد.
در مرحله بعد، متقاضی باید محل دریافت کارت را انتخاب کند؛ یعنی استان، شهرستان و ناحیه عملیاتی مورد نظر خود را برای تحویل کارت مشخص کند. متقاضی میتواند در روز کاری بعد به ناحیه انتخابشده مراجعه کرده و کارت هوشمند سوخت خود را در همان محل تحویل بگیرد.
برای دریافت کارت نیز ارائه چند مدرک ضروری است. متقاضیان باید اصل کارت ملی مالک، اصل کارت خودرو یا برگ سبز، کد صدور کارت دریافتشده از طریق پیامک یا سامانه را همراه داشته باشند.
کاربران دقت کنند که رمز کارت سوخت در سایت ثبتنامی درج میشود و چهار رقم آخر کد ملی نیست و در حال حاضر امکان حذف یا تغییر رمز در شرکت وجود ندارد.
در تهران نیز ۱۲ مراکز برای دریافت حضوری کارت سوخت تعیین شده است. از جمله این مراکز میتوان به نواحی مرکزی، شمال، شرق، جنوب، غرب، شهرری، دماوند، ورامین، اسلامشهر، شهریار، رباطکریم و پاکدشت اشاره کرد که هرکدام بهعنوان محل تحویل کارت سوخت متقاضیان در نظر گرفته شدهاند که متقاضیان باید حتما برای دریافت کارت خود به ناحیهای مراجعه کنند که در زمان ثبت درخواست در سامانه انتخاب کردهاند. در ادامه فهرست کامل این مراکز را میخوانید:
| ردیف | نام ناحیه | آدرس |
| ۱ | مرکزی | خیابان شریعتی، خیابان سمیه، بعد از چهارراه بهار، روبروی خیابان خاقانی، ساختمان کتاب اول پلاک۸۳ |
| ۲ | شمال | میدان آرژانتین، ضلع شرقی فروشگاه شهروند، خیابان اقاقیا، جنب جایگاه گاز CNG |
| ۳ | شرق | آدرس اول: فلکه دوم تهرانپارس خیابان جشنواره، خیابان اخوت، روبروی باشگاه ورزشی شهید عراقی، پلاک 20 |
| ۴ | جنوب | میدان راه آهن، خیابان بهداری، نرسیده به بیمارستان بهار لو، خیابان شهید خطیب، پلاک 3 |
| ۵ | شهرری | شهرری، میدان شاملو، کوچه ضمیری، پلاک یک، طبقه فوقانی بانک ملت |
| ۶ | غرب | ستارخان، بعد از خیابان بهبودی، جنب پمپ بنزین |
| ۷ | دماوند | شهر گیلاوند، خیابان سپاه، خیابان دوم |
| ۸ | ورامین | شهر ورامین، خیابان شهید باهنر،روبهروی سیلو |
| ۹ | اسلامشهر | اسلامشهر، خیابان امام موسی کاظم (ع)، روبروی دفتر امام جمعه، پلاک ۲۵ |
| ۱۰ | شهریار | شهریار، خیابان ولیعصر، نرسیده به فرمانداری روبروی بانک مسکن، کوچه شهریار |
| ۱۱ | رباطکریم | رباط کریم، خیابان شهید کلهر، خیابان نظر بیگی (گرجی) |
| ۱۲ | پاکدشت | ج خراسان، شهر پاکدشت، شهرک الهیه، روبهروی درب شمالی شهرداری، پلاک ۲۹۴ |
طبق اطلاعات میدانی که خبرنگار راه پرداخت در مرکز صدور کارت سوخت بدست آورد، ظرفیت پذیرش متقاضیان در هر مرکز محدود است و روزانه ۸۰ فرم برای صدور کارت توزیع میشود. به همین دلیل مراجعهکنندگان برای دریافت کارت باید از ساعات ابتدایی صبح در مراکز صف بایستند.
همچنین ساعت انجام خدمات صدور و تحویل کارت سوخت از ساعت ۸:۳۰ صبح آغاز میشود و تا ساعت ۱۳ ادامه دارد. خدمات مربوط به رمزگشایی کارت سوخت نیز در همین بازه زمانی، یعنی از ۸:۳۰ صبح تا ۱۳ انجام میشود.
پاسخ به چند سؤال پر تکرار
در ادامه، به ۱۰ سؤال پرتکراری پرداختهایم که متقاضیان پیش از مراجعه به مرکز یا حتی حضور در مرکز نمیتوانند پاسخ روشنی برای آنها دریافت کنند.
۱.اگر شخصی یک خودرو شخصی سواری و یک خودرو شخصی وانت به نامش باشد، میتواند برای هر دو خودرو سهمیه دولتی دریافت کند؟ بله وانت بارها جزء ناوگان عمومی است که به منظور خدماترسانی به عموم مردم سهمیه یارانهای دریافت میکنند.
۲.آیا در نحوه تخصیص سوخت به خودروهای شرکتهای حقوقی که بیش از یک خودرو بهنام آنها است تغییری ایجاد میشود؟ خیر در مصوبه هیئت وزیران در در خصوص خودروهایی که بهنام شرکتهای حقوقی است اشارهای نشده است.
۳.خودروهای وارداتی شامل چه خودروهایی میشود؟ خودروهایی که بر اساس اسناد مثبته خودرو کشور سازنده آنها ایران نیست.
۴.سهمیه خودورهای نوشماره با پلاک ویژه معلولین و جانبازان ویلچر به چه صورت خواهد بود؟سهمیه سوخت خودروهای نوشماره با پلاک جانبازان و معلولین همانند مابقی خودروهای این گروه بوده و تغییری در تخصیص سهمیه آنها صورت نمیپذیرد.
۵. اگر شخصی یک خودرو شخصی تک سوز بنزینی و یک خودرو دوگانه سوز داشته باشد سهمیه خودروها به چه صورت خواهد بود؟ بنابر مصوبه هیئتوزیران صرفا به یک خودروی سواری شخصی بنزین سوز مالکین دارای بیش از یک خودرو سهمیه یارانهای تعلق میگیرد.
۶.آیا ملاک دریافت سهمیه دولتی برای خودروهای نوشماره زمان ثبت سند است یا زمانی که مالک کارت سوخت را درخواست داده است؟ در حال حاضر و در ابتدای طرح برای خودروهای شخصی نوشماره داخلی نیز سهیمیه یارانهای واریز میشود تا کارگروه مربوطه در خصوص این گروه وسایل نقلیه تصمیم گیری کند.
۷.اگر شخصی خودوریی را از فردی که دارای چند خودرو بوده خریداری کند که از فهرست خودروی دریافت سهمیه یارانهای حذف شده باشد در فهرست دریافت ناوگان مشمول نرخ سوم باشد) مشمول نرخ سوم باشد و مالک جدید تنها دارای یک پلاک انتظامی بهنام باشد، آیا به منظور دریافت سهمیه یارانهای باید مجدد درخواست کارت سوخت ثبت کرد؟ بله خودروی داخلی که بدلیل مالکیت چند خودرویی سهمیه نرخ اول و دوم آن حذف شده باشد که پس از نقل و انتقال خودرو مالک آن تنها دارای یک خودرو بهنام بوده و در صورتی که خودروی مورد نظر بر اساس مفاد مصوبه هیئت وزیران مشمول دریافت سهمیهای باشد، مالکان باید درخواست المثنی ثبت کنند.
۸.آیا سهمیه خودروهایی که نوشماره نیستند، بعد از تعویض پلاک از کارت سوختشان حذف میشوند و مشمول نرخ سوم میشوند؟ خیر، خودروهایی که مشمول دریافت سهمیه یارانهای هستند نقل و انتقال و تعویض پلاک خودرو تأثیری در سهمیه تخصیصی ندارد و به خودروهای شخصی داخلیی سهمیه یارانهای اختصاص داده میشود.
۹.سهمیه خودروهای وارداتی که از تاریخ ۲۲ آذرماه حذف میشوند به چه صورت باید سوختگیری کنند؟ نرخ سوم با مقدار لیتراژ ۱۶۰ لیتر در ماه بر روی کارت هوشمند سوخت اینگونه از خودروها فعال است و امکان سوختگیری برای آنها مهیا است.
۱۰.آیا سهمیه ذخیره شده در کارت هوشمند سوخت خودورهای وارداتی بعد از اجراشدن طرح حذف میشود؟ بله بر اساس مفاد مصوبه هیئت وزیران سهمیه نرخ اول و دوم آنها حذف میشود.
این طرح که از اواسط بهمن ۱۴۰۴ آغاز شده، با هدف کاهش زمان صدور کارت سوخت از حدود یک ماه به یک روز طراحی شده است. در روش قبلی، متقاضیان باید به دفاتر پلیس +۱۰ مراجعه میکردند و پس از ثبت درخواست، کارت از طریق پست ارسال میشد؛ فرایندی که گاهی بیش از یک ماه زمان میبرد. در طرح جدید قرار بود کارت سوخت سریعتر و با مراجعه مستقیم به مراکز تحویل داده شود.
با این حال تجربه مراجعهکنندگان نشان میدهد که در عمل، محدودیت ظرفیت روزانه، ازدحام مراجعهکنندگان و اختلالهای سیستمی باعث شده مسیر دریافت کارت سوخت برای بخشی از متقاضیان همچنان زمانبر و دشوار باشد.