اخیراً مقالهای در هفتهنامه بارونز منتشر شده است که نشان میدهد شرکت فناوری مالی «فیگر» با توکنیزهکردن ۲۰ میلیارد دلار وام مبتنی بر ارزش ملک (هِلوک) روی بلاکچین اختصاصی خود به نام «پرووِنانس»، هزینه ایجاد هر وام را از ۱۲ هزار دلار به تنها هزار دلار رسانده است. این موفقیت سهام فیگر را سه برابر کرد و نسبت قیمت به سود آن را به ۳۹ واحد رساند، اما تحلیلگری از «بانک آمریکا» هشدار داده که بانکهای بزرگ احتمالاً فناوری وام مصرفی این شرکت را نمیپذیرند و حفظ این ارزشگذاری در گرو عبور فیگر از بازار هلوک است.
بر مبنای مقاله بیل آلپرت در بارونز، فیگر با عرضه سهام مبتنی بر بلاکچین، راهاندازی استیبلکوین ثبتشده نزد کمیسیون بورس و توسعه بازار ثانویه برای وامهای توکنیزهشده تلاش میکند جای پای خود را در بازار سرمایه باز کند، در حالی که بلاکچینهای پرکاربردی چون کَنتِن و سولانا و غولهایی مانند اینترکانتیننتال اکسچنج رقابت را تنگتر کردهاند. مایکل باکلی، از دفتر خانواده دراکنمیلر، میگوید شاید این یکی از نخستین نمونههایی باشد که بلاکچین واقعاً ارزش خلق میکند و صرفاً راهحلی در جستوجوی مسئله نیست.
فیگر و جاهطلبی برای تسخیر بازار سرمایه از مسیر هلوک
همه، از بلکراک گرفته تا بورس نیویورک، کمکم از فناوری بلاکچین برای ثبت و معامله سهام، اوراق قرضه، وامها و حتی املاک استفاده میکنند. سرمایهگذاران شرط بستهاند که «فیگر تکنولوژی سُلوشِنز»؛ شرکت کوچکی در نیویورک که در عرض چند سال ۲۰ میلیارد دلار وام مبتنی بر ارزش خانه را توکنیزه کرده و اکنون نسخه بلاکچینی سهام عادی خود را عرضه میکند بتواند کاتالیزور این تحول باشد.
ارزش سهام عادی فیگر در ماههای پس از عرضه اولیه در سپتامبر ۲۰۲۵ با قیمت ۲۵ دلار، سه برابر شد. یکی از حامیان اصلی آن در آن مقطع، استنلی دراکنمیلر بود. قیمت سهم اخیراً در پی ریزش بازار رمزارزها اندکی عقب نشست، اما همچنان هر سهم ۳۶۰.۹۱ دلار معامله میشود و نسبت قیمت به سود آن به بیش از ۳۹ برابر سود پیشبینیشده امسال میرسد. شرکت سوفای (SoFi Technologies) که یک شرکت فناوری مالی مصرفکننده قابلمقایسه است، نسبت قیمت به سود ۳۴ واحد دارد.
رهبران فیگر به سرمایهگذاران میگویند که در حال ساختن آینده بازارهای سرمایه هستند. مایک تاننبام، مدیرعامل فیگر، به بارونز میگوید: «ما خود را نه یک شرکت وامدهی میدانیم و نه یک شرکت رمزارزی. ما در حال دگرگونسازی بازارهای سرمایه بر بستر بلاکچین هستیم.»
شرکتهای بازار سرمایه به دلیل آنکه فایلهای بلاکچین؛ معروف به «توکن» امروزه میتوانند اسناد و تراکنشها را بهشکلی تغییرناپذیر ثبت کنند، به این فناوری برای داراییهای دنیای واقعی روی آوردهاند. داراییهای توکنیزهشده میتوانند معامله را روانتر کنند، تسویه را فوری انجام دهند، امکان دادوستد شبانهروزی فراهم آورند و نیاز به وثیقه را کاهش دهند.
فیگر در این مسیر با بازیکنانی بزرگ و کوچک رقابت میکند، از اینترکانتیننتال اکسچنج و تریدوب مارکتس گرفته تا استارتاپهایی مانند دیجیتال اَسِت هُلدینگز، آلپاکا و سکیوریتایز. اگر فیگر نتواند حرکت بلاکچینی خود را به فراتر از وامدهی مصرفکننده گسترش دهد، حفظ نسبتهای ارزشگذاری بالای آن دشوار خواهد بود، حتی اگر کسبوکار وام مبتنی بر ارزش خانهاش همچنان رشد کند.
وامهای مبتنی بر ارزش خانه شاید نقطه شروعی کوچک برای فتح بازارهای سرمایه به نظر برسند، اما سودآوری خود را ثابت کردهاند. فیگر در ۱۳ فوریه با اعلام نتایج اولیه سال ۲۰۲۵ گفت که درآمد این سال با ۵۰ درصد رشد به حداقل ۵۰۵ میلیون دلار رسیده و سود عملیاتی نقدی آن ۲۵۰ میلیون دلار بوده است. گزارش کامل در ۲۶ فوریه منتشر میشود.
هلوک؛ نقطهشروعی کوچک اما سودآور
مایک کَگنی، بنیانگذار و رئیس هیئتمدیره، در نامه صمیمانهای که پیشدرآمد دفترچه عرضه شرکت بود روایت میکند که او و همسرش جون اُ در سال ۲۰۱۸ تلاش کردند بانکها را متقاعد کنند که از بلاکچین برای توکنیزهکردن وامها استفاده کنند. در این شیوه، مستندات در دل توکن جای میگیرد و وام میتواند بدون آنکه هر خریدار ناچار به بررسی دوباره وامها، اسناد مالکیت و وثیقهها باشد، دوباره فروخته یا به اوراق بهادار تبدیل شود.
اما هیچ بانکی نمیخواست نخستین پذیرنده باشد، بنابراین فیگر به جای آن، بازار خلوت خطوط اعتباری مبتنی بر ارزش خانه (که معمولاً هِلوک (Heloc) خوانده میشود) را برگزید؛ جایی که میتوانست وام بدهد و کارایی بیشتر بلاکچین را نشان دهد. فیگر ادعا میکند که سامانه دیجیتالش میتواند وامها را در کسری از زمان معمول ایجاد کند، با هزینهای معادل هزار دلار برای هر وام، در حالی که متوسط هزینه در صنعت ۱۲ هزار دلار است.
اکنون دیگر وامدهندگان هم بر بستر بلاکچین فیگر هلوک ایجاد میکنند، که برای فیگر هم کارمزد به همراه دارد و هم سود ناشی از فروش مجدد وامها. یک محل معامله ثانویه به نام «فیگر کانکت» به سرمایهگذارانی مانند بلو اُول کپیتال امکان دادوستد وامهای توکنیزهشده را میدهد. و برای آنکه سرمایه بیشتری به سامانه خود جذب کند، فیگر یک استیبلکوین با نام وایالدیاس (YLDS) راهاندازی کرده که نزد کمیسیون بورس و اوراق بهادار ثبت شده و بازدهی حدود ۳ درصد پرداخت میکند.
همه اینها بر بستر بلاکچین اختصاصی فیگر به نام «پرووِنانس» (Provenance) اجرا میشود. به گفته تاننبام، مدیرعامل، فیگر سالها پیش پرووننس را توسعه داد، زمانی که بلاکچینهای کمی مناسب داراییهای مالی دنیای واقعی وجود داشت.
۱۵ میلیارد دلار دارایی وام فعال در قالب توکنهای پرووننس
اکنون شمار قابلتوجهی بلاکچین پرکاربرد در حوزه مالی وجود دارد، از جمله اوندو (Ondo)، سولانا (Solana) و کَنتِن (Canton) بلاکچینی که گلدمن ساکس، تریدوب، برادریج فایننشال و نزدک از آن استفاده میکنند.
همین مسئله پرووننس را در حبابی بسته قرار داده و توسعهدهندگان کمی بیرون از فیگر برای آن نرمافزار مینویسند. با این حال، موفقیت هلوک فیگر باعث شده که در حال حاضر حدود ۱۵ میلیارد دلار دارایی وام فعال در قالب توکنهای پرووننس وجود داشته باشد. بر اساس دادههای پلتفرم RWA.xyz، این بلاکچین از این نظر پس از کنتن با ۳۵۰ میلیارد دلار دارایی مالی روی زنجیره، در رتبه دوم قرار دارد.
کریگ زیگِنتالر، تحلیلگر واحد اوراق بهادار بانک آو امریکا (BofA Securities)، در اوایل فوریه که قیمت سهم فیگر حدود ۵۲ دلار بود، رتبه «پایینتر از عملکرد بازار» به آن داد و نتیجه گرفت که بانکهای بزرگ احتمالاً فناوری وام مصرفکننده فیگر را نخواهند پذیرفت و محصولات اینترکانتیننتال اکسچنج موفقتر خواهند بود.
برای نفوذ بیشتر فیگر در بازارهای سرمایه، این شرکت باید فراتر از هلوک برود. رقبا در حال حرکت به سوی آن بازارها هستند. دهها شرکت و گروه صنعتی را میتوان در میان شرکتکنندگان و نظردهندگان کارگروه رمزارز کمیسیون بورس یافت.
در میان فناوران رو به رشد بلاکچین میتوان به خالق کنتن یعنی دیجیتال اَسِت هُلدینگز، سکیوریتایز که از طریق ادغام با شرکت اسپَک کانتور اِکوئیتی پارتنرز ۲ وارد بازار خواهد شد، و سوپراستیت که سهام شرکت رمزارزی گَلِکسی دیجیتال را در سپتامبر بر بستر بلاکچین سولانا عرضه کرد، اشاره کرد.
برخی مدیران دارایی مانند ویزدمتری و فرانکلین تمپلتون نیز واحدهای توکنیزهسازی دارند.
فیگر امیدوار است بار دیگر با ارائه نمونه عملی، پیشگام شود. این شرکت در ۱۳ فوریه عرضه سهامی بر بستر بلاکچین پرووننس خود را آغاز کرد. این سهام در شبکه اختصاصی معاملات فیگر دادوستد خواهد شد، جایی که سرمایهگذاران میتوانند سهام را مستقیماً به یکدیگر قرض دهند و به اینترتیب بورسها و کارگزاران اصلی حذف میشوند. همزمان با این عرضه بلاکچینی، چند تن از حامیان سرمایهگذار فیگر و نیز کگنی، اُ و تاننبام در حال فروش بخشی از سهام خود هستند.
کگنی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «شما با این کار وزن خود را پشت نخستین چالش واقعی و بومی بلاکچین در برابر بورسهای متمرکز سهام قرار میدهید. فیگر بلاکچینی حقوق و مزایایی مشابه فیگر نزدک در اختیارتان میگذارد.»
بخشی از نسبت قیمت به سود بالای فیگر ناشی از سرمایهگذارانی است که فکر میکنند شرکت در جاهطلبیهای بازار سرمایهای خود موفق خواهد شد. اما برای مایکل باکلی، مدیر بخش سهام دفتر خانواده دوکین (متعلق به دراکنمیلر) که همچنان سهام فیگر را در اختیار دارد، کافی است که این شرکت فناوری مالی به رشد خود در هلوک ادامه دهد و بهطور بالقوه به سایر وامهای شخصی گسترش یابد.
باکلی میگوید: «شاید این یکی از نخستین نمونههایی باشد که بلاکچین واقعاً ارزشآفرینی میکند و راهحلی نیست که دنبال مسئله میگردد.»