به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک به نقل از ریسک نیوز، مجید نیلی احمدآبادی، متخصص حوزه هوش مصنوعی و عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، در ششمین پنل اکو بیمه دیالوگی با مدیر کل فاوا بیمه مرکزی برقرار کرد.
پیش از این دیالوگ نیلی احمد آبادی در مقدمهای افزود: همواره ورود فناوریهای جدید، به ویژه در عصر حاضر با فناوری هوش مصنوعی، پرسشها و چالشهای بنیادینی درباره شیوه حکمرانی مؤثر و صحیح آن به همراه داشته است. پرسش اصلی این است که چگونه میتوان در فرآیند بهکارگیری این فناوریها، اصولی همچون شفافیت و عدالت را حفظ کرد.
نیلی احمدآبادی با تأکید بر محوریت موضوع داده گفت: حکمرانی داده در تمامی جهان به عنوان یک مسئله کلیدی و اساسی مطرح است. در کشور ما نیز علاوه بر حساسیتهای جهانی، دلایل داخلی متعددی سبب شده تا نگاه ویژهتر و حساسیت بیشتری نسبت به این موضوع وجود داشته باشد. گاهی ممکن است بخشی از این حساسیت، نه صرفاً ناشی از ماهیت داده، بلکه به دلیل کمبود دادههای باکیفیت یا در دسترس نبودن دادههای مناسب باشد که خود انجام برخی اقدامات را با دشواری مواجه میسازد.
وی در نهایت خطاب به میرزازاده از وی خواست تا درخصوص چارچوب حکمرانی مطلوب برای ورود فناوریهای نوین، به ویژه هوش مصنوعی، به صنعت بیمه سخن بگوید.
پرسشی بزرگ
میثم میرزازاده، رئیس مرکز فناوری و امنیت اطلاعات و توسعه هوشمند بیمه مرکزی، گفت: صنعت بیمه با مسائل گوناگونی مواجه است. بخشی از این مسائل، ناشی از عوامل بیرونی و متغیرهای برونزاست که شاید تأثیرگذاری مستقیم ما در صنعت بیمه بر آنها محدود باشد؛ عواملی مانند تورم یا تصمیمات دولت که میتواند بر صنعت بیمه اثر بگذارد. در این زمینه، حداکثر توان ما در صنعت بیمه، کنترل آثار این عوامل است.
رئیس مرکز فناوری و امنیت اطلاعات و توسعه هوشمند بیمه مرکزی در ادامه خاطرنشان کرد: اما مدتی است که این پرسش، ذهن من را به خود مشغول کرده است: کدام مسئله را در صنعت بیمه باید حل کنیم تا سایر مسائل نیز تا حدی مرتفع شود؟ به عبارت دیگر، حل کدام مسائل کلیدی میتواند راهگشا باشد؟
نظام مدیریت داده کارا
میرزازاده راهحل پیشنهادی خود را اینگونه تشریح کرد: راهحلی که حداقل بر اساس تجربه زیسته من در بخش حاکمیت و نیز اکوسیستم بیمه به نظر میرسد، «نظام مدیریت داده کارا» است. این همان چیزی است که صنعت بیمه در حال حاضر فاقد آن است.
وی در توضیح پیامدهای استقرار این نظام گفت: اگر بتوانیم نظام مدیریت داده کارا را داشته باشیم، یکی از موضوعات مهم که محور این همایش نیز هست، یعنی «نظارت هوشمند»، محقق خواهد شد.
میرزازاده در این رابطه افزود: این نظارت مؤثر که منجر به رضایت مشتریان از صنعت بیمه میشود، در پرتو نظارت هوشمند امکانپذیر است و این نظارت هوشمند، مبتنی بر داده است؛ مبتنی بر جریان دادهای که میبایست در شرکتهای بیمه ایجاد و به نهاد ناظر برسد.
وی با اشاره به موضوع شفافیت تأکید کرد: شفافیت نیز از دیگر موضوعات پیش روی صنعت بیمه است. موضوعاتی مانند ذخایر که اثرات قابلتوجهی در صورتهای مالی دارد و سهامداران را تحت تأثیر قرار میدهد، تا حد زیادی مرتبط با شفافیتی است که از طریق دادههای شرکتها ایجاد میشود.
میثم میرزازاده در ادامه سخنان خود با اشاره به نقش داده در توسعه اکوسیستم فناوریهای بیمه (InsurTechs) گفت: شاید لازم نباشد زیاد بحث کنیم که ورود استارتآپهای فناوری بیمه (InsurTechs) به صنعت، از طریق حوزه داده ایجاد میشود. اگر ما بخواهیم به شکلگیری جدی این اکوسیستم در صنعت بیمه کمک کنیم، باید یک نظام دادهای سیال داشته باشیم تا آنها بتوانند از دادهها بهرهبرداری کنند.
وی در خصوص تجربه دیجیتال افزود: تجربه دیجیتال یکی از موضوعاتی است که متأسفانه ما در صنعت بیمه فاصله زیادی با آن داریم. سایر صنایع برای ایجاد تجربه دیجیتال مناسب برای نسل Z و تضمین آینده فعالیت خود، این تجربه را در فرایندهایشان ایجاد کردهاند. ما به دلیل نگرش حاکم بر صنعت و ضعفی که در حوزه داده داشتهایم، نتوانستهیم تجربه دیجیتال درستی را ایجاد کنیم.
رئیس مرکز فناوری و امنیت اطلاعات بیمه مرکزی با بیان تأثیر داده بر بهرهوری خاطرنشان کرد: موضوع بهرهوری نیز مطرح است. میتوان گفت سود عملیاتی بسیاری از شرکتها به دلیل هزینههای بالای ناشی از انجام کارهای غیرسیستمی، با چالش مواجه است و آنها حاشیه سود عملیاتی بسیار کمی دارند. شرکتها بیشتر متمرکز بر توسعه شبکه فیزیکی و نیروی انسانی خود هستند تا سرمایهگذاری در حوزه زیرساختها و فناوری.
میرزازاده در بخش دیگری از سخنان خود به محصولات نوآورانه پرداخت و گفت: محصولات نوآورانه؛ شاید اکنون جای بحث مفصل نباشد، اما در سطح جهان اتفاقات بسیار جدیدی در حوزه بیمه رخ داده است. محصولات جدیدی مانند بیمههای خرد (Micro-insurance) که یکی از بازارهای بزرگ، بهویژه در کشورهای در حال توسعه محسوب میشود. همچنین بیمه مبتنی بر کاربرد (UBI) و محصولات اختصاصی مبتنی بر اطلاعات؛ همه اینها ناشی از تحول دیجیتال در صنعت بیمه است.
چالش دیرینه صنعت بیمه
وی با اشاره به یک چالش دیرینه صنعت تأکید کرد: و شاید مسئله مهمی که سالهاست در همایشها به عنوان موضوعی کلیدی برای صنعت بیمه درباره آن بحث میکنیم، مسئله افزایش ضریب نفوذ است.
میرزازاده در تشریح موضوع افزایش ضریب نفوذ افزود: در صنعت بیمه ما شاید تا حدی بر موج نرخ تورم سوار شدهایم، اما هنگامی که تورم را از محاسبات جدا کنیم، میبینیم که در صنعت بیمه آن تحول جدی که منجر به ارائه خدمتی اثرگذار و افزایشدهنده ضریب نفوذ شود، خیلی مورد تمرکز نبوده است. البته این مطالب که عرض میکنم در شرکتها و بخشهای مختلف صنعت متفاوت است و من یک برآیند کلی خدمتتان عرض میکنم.
وی در جمعبندی این بخش نتیجه گرفت: آنچه به نظر من، ما در صنعت باید بپذیریم، این است که دارایی راهبردی ما در صنعت بیمه، “داده” است. هنگامی که دارایی راهبردی ما داده باشد، باید به آن بهصورت راهبردی نیز نگاه کنیم و برای آن بهصورت راهبردی برنامهریزی نماییم.
سه پارادایم حیاتی
میثم میرزازاده در ادامه با اشاره به پارادایمهای فناوری سه دهه اخیر گفت: با توجه به کمبود وقت، قصد دارم به سه پارادایم شکلگرفته در سه دهه اخیر بپردازم که صنعت بیمه تا حدی از آنها جا مانده است.
وی نخستین پارادایم را اینگونه تشریح کرد: در نسل اول موضوع الکترونیکسازی مطرح بود که اساساً بر الکترونیکی کردن فرایندهای سازمانی متمرکز شده بود.
میرزازاده در بیان پارادایم دوم افزود: در گام دوم، موضوع تحول دیجیتال مطرح شد که در آن صنایع به این فکر افتادند که باید برای آینده برنامهریزی کنند. سازمان یا رگولاتور باید بهگونهای باشد که با نسل Z و عصر دیجیتال همتراز و سازگار باشد. بنابراین باید مدلهای کسبوکار را دیجیتال کرد و رویکردی کاملاً متفاوت به کسبوکار داشت.
وی سومین پارادایم را اینگونه عنوان کرد: و گام سوم، مسیر هوشمندسازی است که در حال حاضر پیش میرود.
رئیس مرکز فناوری و امنیت اطلاعات بیمه مرکزی با مقایسه وضعیت جهانی و داخلی اظهار داشت: میتوان گفت این پارادایمها به ترتیب در جهان در حال پیشروی هستند، در حالی که ما در صنعت بیمه ممکن است هنوز درگیر موضوعات و مشکلات مربوط به پارادایم الکترونیکسازی باشیم و درباره مسائلی صحبت میکنیم که حدود دو دهه پیش در سایر صنایع حلوفصل یا به آنها پرداخته شده است.
وی در پایان این بخش هشدار داد: با این حال، اگر ما با این پارادایمها پیش نرویم، در حقیقت صنعت، جامعه و نسل جدید منتظر ما نخواهند ماند و شاید مجبور به انجام تحولی دردناک و پوستاندازی در زمانی کوتاه باشیم. من از توضیح بیشتر این موضوع میگذرم.
ذهنیت مدیران چالشی برای تمام فصول
میثم میرزازاده در بخش بعدی سخنان خود به بیان چالشهای پیش روی صنعت بیمه پرداخت.
وی مهمترین چالش را ذهنیت مدیران صنعت دانست و افزود: شاید مهمترین چالشی که ما در حال حاضر در صنعت بیمه داریم، ذهنیت مدیران صنعت است. ما هنوز در صنعت بیمه، حوزه فناوری را به عنوان یک هزینه میبینیم، نه یک سرمایهگذاری برای توسعه آیندهمان. این ذهنیت باعث میشود بسیاری از تصمیمات ما، آینده صنعت و توسعه این اکوسیستم را تحت تأثیر قرار دهد.
میرزازاده در مورد چالش نهادی داده اظهار داشت: در حوزه داده، تقریباً میتوان گفت نظام نهادی حاکم بر جریان داده، تا حد زیادی دولتی و متمرکز است. لذا صنعت بیمه در حوزه فناوری و داده، بسیار متأثر از تغییرات حاکمیت، دولت و به طور خاص نهاد رگولاتوری است.
وی با اشاره به عدم شناخت اقتصاد داده در صنعت تأکید کرد: یکی از موضوعات این است که ما هنوز در صنعت بیمه، اقتصاد داده را نشناختهایم، به رسمیت نمیشناسیم و روی مدلهای اقتصادی داده و مدلهای قیمتگذاری جریان داده، کار نکردهایم. این یکی از موانع جدی در توسعه زیرساختهای داده ما است.
رئیس مرکز فناوری و امنیت اطلاعات بیمه مرکزی در خصوص زیرساختهای مشترک گفت: بحث زیرساختهای مشترک بین شرکتهای بیمه و در سطح صنعت، تا حد زیادی عملاً مغفول مانده و عمدتاً به بخش دولت و بیمه مرکزی واگذار شده است. طبیعتاً دولت نیز محدودیتها و الزامات رگولاتوری خاص خود را دارد.
تماس سخت با بیرون
وی چالش بعدی را تعامل ضعیف با اکوسیستمهای بیرونی برشمرد و افزود: ما تعامل ضعیفی با اکوسیستمهای بیرون داریم. هر یک از رشتههای بیمهای که در آن خدمت میکنیم، وابسته به یک اکوسیستم بیرونی است که جریان دادهای خاص خود را دارد. ما برای دریافت این دادهها با کیفیت استاندارد و پردازش آنها، سرمایهگذاری جدی نکردهایم. به عنوان مثال در حوزههای حیاتی مانند درمان و خودرو، جریان دادهها نقش زیرساختی و تعیینکننده دارد. در بخش سلامت، ارائه خدمات درمانی به شدت وابسته به دادههایی است که از مراکز و ذینفعان این حوزه استخراج میشود. همچنین در صنعت خودرو، اکوسیستم گستردهای از فعالان — از جمله صنعت بیمه — برای ارائه خدمات دقیق و کارآمد، نیازمند دسترسی به دادههای بهروز و قابل استناد این حوزه هستند.
میرزازاده در مورد نظام دسترسی و استانداردسازی گفت: در حال حاضر یک نظام مدون برای ارائه دسترسی نداریم. جریانی که به آن نظام حاکمیت داده، استانداردسازی و کدینگ گفته میشود و بارها در جلسات مورد بحث قرار گرفته و یکی از پیششرطهای بهرهوری و بهرهبرداری از داده است، هنوز به صورت مدون ایجاد نشده است.
وی یکی دیگر از چالشها را اینگونه برشمرد: الزامات محرمانگی تجاری در حوزه دادههایی که جمعآوری میشود، به صورت شفاف تدوین نشده است که این نیز از نیازهای موجود ما محسوب میشود.
میثم میرزازاده در ادامه سخنان خود به تشریح راهکارهای کلیدی و مدل نهادی مطلوب پرداخت و گفت: شاید یکی از موضوعات مهمتر این است که ساختار نهادی موجود برای حوزه فناوری و داده، تا حد زیادی کوچک و محدود است و بخش خصوصی در آن مشارکت ندارد. اگر بخواهیم یک نظام دادهای موفق داشته باشیم، در ابتدا به یک مدل نهادی پیشرفتهتر از وضعیت فعلی نیاز داریم.
وی موضوع دوم را ایجاد انگیزه برای سرمایهگذاری خصوصی عنوان کرد و افزود: موضوع دوم این است که ما باید فرصتهای سرمایهگذاری برای بخش خصوصی ایجاد کنیم. توسعه زیرساخت نظام داده صنعت بیمه بدون مشارکت بخش خصوصی، یا انجامپذیر نیست یا اگر هم انجام شود، وضعیت مطلوبی نخواهد داشت.
رئیس مرکز فناوری و امنیت اطلاعات بیمه مرکزی در خصوص نیاز به چارچوبهای قانونی و آموزشی گفت: به مجموعهای از چارچوبها و قوانین در حوزه داده نیاز داریم. یعنی چارچوبهایی که اساساً این اکوسیستم را شکل دهند. همچنین، آموزش و فرهنگسازی از موضوعاتی است که پیشتر عرض کردم؛ اینها چالشهای جدی هستند و لازم است اهمیت داده در تمام صنعت شناخته شده و این فرهنگ نهادینه شود.
وی با اشاره به ضرورت تغییر تمرکز از جمعآوری به بهرهبرداری از داده تأکید کرد: یک مسئله مهمتر این که ما در صنعت بیمه تاکنون عمدتاً بر جمعآوری داده متمرکز بودهایم و تمرکز چندانی بر بهرهبرداری از آن نداشتهایم. اکنون زمان آن است که در خصوص بهرهبرداری، مثلاً در زمینه کشف تقلب (Fraud)، مدیریت ریسک و موارد مشابه، زیرساختی ایجاد کنیم که امکان بهرهبرداری مؤثر فراهم شود.
میرزازاده در جمعبندی وضعیت موجود اظهار داشت: من فقط میخواستم کلیتی از مدل فعلی را بیان کنم. همانطور که ملاحظه میفرمایید، در وضعیت کنونی صنعت بیمه، تقریباً تمام تعاملات صنعت با اکوسیستم بیرونی، اعم از دولت و نهادهای غیردولتی، از مجرای بیمه مرکزی و مجموعه سنهاب شکل میگیرد. به این معنا، ما ورودی جدی از اکوسیستمهای بیرونی در حوزههای کسبوکاری مختلف به درون صنعت برای استفاده از دادهها ایجاد نکردهایم.
ما به یک نظام نهادی جدید نیاز داریم
وی نتیجهگیری کرد: به دلیل تمرکز تمامی این امور در یک بخش دولتی، با چالشهای بسیار زیادی مواجه هستیم. به نظر میرسد ما به یک نظام نهادی جدید نیاز داریم. البته من بسیار سریع این مطالب را بیان میکنم و جای توضیح بیشتری دارد. با توجه به مسائلی که عرض کردم، به نظر میرسد جای خالی یک سری نهادهای جدید و یک چیدمان نو در حوزه فناوری صنعت احساس میشود.
میثم میرزازاده در بخش پایانی سخنان خود به تشریح نهادها و اجزای مورد نیاز برای حکمرانی داده در صنعت بیمه پرداخت و گفت: عملاً ما به یک مجموعه برای حکمرانی داده نیاز داریم؛ مجموعهای که موضوعات مرتبط با دسترسیها، مسائل امنیت داده، صیانت از دادههای صنعت و قواعد حاکم بر آن را تعیین کند، تا این امور از قضاوت شخصی مدیران خارج شود و قواعد مشخصی ایجاد گردد.
وی در خصوص نیاز به نهاد استانداردسازی و کدینگ افزود: به یک نهاد برای استانداردسازی و کدینگ در صنعت نیاز داریم. موضوع استانداردسازی و کدینگ قبلاً بحث شد؛ واقعیت این است که در صنعت بیمه به یک نهاد کاملاً فعال نیاز داریم. در صنعت بیمه جهان، به دلیل وجود نهادهای جهانی که این استانداردها را منتشر میکنند، کشورها معمولاً به صورت محلی این نهادها را ایجاد نمیکنند، اما ما به دلیل عدم دسترسی مناسب، به نظر میرسد قطعاً به چنین نهادی نیازمندیم.
میرزازاده با اشاره به ضرورت ایجاد شرکتهای تأمینکننده داده بیان کرد: به مجموعهای از شرکتها نیاز داریم که سرمایهگذاری کرده و دادههای مورد نیاز ما را از صنایع بیرونی و دولت تهیه کنند و برای عملیات بیمهگری در اختیار شرکتهای بیمه قرار دهند. این شرکتها میتوانند در حوزههای مختلف مانند درمان یا در حوزه خودرو، باربری و موارد مشابه فعالیت کنند.
وی در ادامه ایجاد یک هاب مرکزی داده را پیشنهاد داد و گفت: همچنین به یک هاب مرکزی نیاز داریم که تمام دادههای صنعت در آنجا جمعآوری شده و در اختیار کلیه ذینفعان برای بهرهبرداری قرار گیرد. شرکتهای فناوری تحلیل داده صنعت نیز میبایست به صورت رسمی مجوز گرفته، چارچوب فعالیتشان مشخص باشد و از دادههای این هاب استفاده کنند.
رئیس مرکز فناوری و امنیت اطلاعات بیمه مرکزی با اشاره به حوزههای فناوری نظارتی (RegTech) و کشف تقلب افزود: رگتک (فناوری نظارتی) یکی از جایگاههای خالی در صنعت ماست که میتواند در حوزه نظارت هوشمند – که قبلاً اشاره کردم – نقش جدی ایفا کند. در حوزه کشف تقلب و مبارزه با تخلفات نیز کار جدی انجام ندادهایم. باید مدل اقتصادی تعریف کنیم، به این فعالان فرصت دهیم و مجوز فعالیت صادر کنیم تا بتوانند در حوزههای مرتبط با ریسک اقدام نمایند.
وی در جمعبندی نهایی نتیجه گرفت: به نظر میرسد اگر ما یک نظام نهادی جدید ترسیم کنیم که با مشارکت بخش خصوصی باشد و در آن، نهاد رگولاتور بیشتر نقش تنظیمگری را ایفا کند تا تصدیگری در زیرساختهای فناوری صنعت، میتوان زیرساختی مناسب برای توسعه حوزه داده در صنعت بیمه ایجاد کرد.