به گزارش فرکانس، روز گذشته، دوازدهم بهمن ماه، بانک مرکزی در اطلاعیهای اعلام کرد که عرضه ایران چک با رقم پنجمیلیون ریال(۵۰۰ پررنگ با پنج صفر کمرنگ) آغاز شده است. بانک مرکزی توضیح داد که چاپ ایران چک پنجمیلیون ریالی با هدف تسهیل در انجام معاملات نقدی انجام شده است. این نهاد تنظیم گر توضیح داده که چاپ این ایران چکها قبلا انجام شده و بر اساس برنامهریزیهای انجام شده قرار بوده از ۱۲ بهمن ماه در شبکه بانکی توزیع شود. با این حال به نظر میرسد در روزهای آینده عرضه ایران چک نیممیلیون تومانی گسترش پیدا کند؛ چراکه روز گذشته بسیاری از شعب بانکها هنوز این ایران چک به دستشان نرسیده بود. نکته قابلتوجهی که بانک مرکزی در توضیحات خود بر آن تاکید کرده است در خصوص اثر تورمی چاپ اسکناس با رقم درشتتر است. در توضیحات بانک مرکزی تاکید شده است که ایران چک پنجمیلیون ریالی جایگزین مناسبی برای اسکناسهای با ارقام پایینتر است و عرضه آن به معنی تغییر در سیاست پولی یا تغییر در حجم نقدینگی کشور نخواهد بود.
شرط غیر تورمی بودن چاپ اسکناس درشت
با توجه به تاکیدات بانک مرکزی باید گفت، چاپ اسکناس با ارقام درشتتر به شرط آنکه در حجم اسکناسهای کل اقتصاد به لحاظ ارزش تغییری ایجاد نشود، اثر افزایشی بر حجم نقدینگی اقتصاد نخواهد داشت. چاپ اسکناس با ارقام درشت موجب میشود بانک مرکزی قطعات اسکناس کمتری چاپ کند و در نتیجه با هزینه پایینتری پول فیزیکی چاپ و به اقتصاد تزریق کند. مطالعات اقتصادی نشان میدهد معمولا بانکهای مرکزی با کاهش هزینه چاپ فیزیکی پول، حجم اسکناسها از نظر ارزش را افزایش میدهند و این موضوع خطر افزایش پایه پولی در اقتصاد را افزایش میدهد. افزایش ارزش اسکناسهای موجود در اقتصاد اثر مستقیمی بر افزایش پایه پولی و در نتیجه آن افزایش حجم نقدینگی و تورم در اقتصاد دارد. براساس آمار منتشرشده توسط بانک مرکزی در آبان ماه سال جاری، سهم اسکناس و مسکوکات از پایه پولی در اقتصاد ایران ۱۵.۲درصد است. همچنین، این جزء پول سهم ۱.۷درصدی از کل حجم نقدینگی دارد.
تفاوت ایرانچک و اسکناس چیست
در حال حاضر تفاوتی بین استفاده از ایران چک و اسکناس وجود ندارد. با این حال تفاوتهایی ماهوی میان این دو برقرار است. اصلیترین تفاوت و چیزی که از ظاهر ایرانچک و اسکناسهای چاپشده نمایان است، امضای مقامات اقتصادی است. روی ایران چکها تنها امضای رئیس کل بانک مرکزی وجود دارد؛ ولی اسکناس با امضای هم رئیس کل بانک مرکزی و هم وزیر اقتصاد اعتبار میگیرد. توزیع ایرانچک در شرایطی که رشد نقدینگی بالاست بهدلیل افزایش نیاز برای تسهیل مبادلات در اقتصاد انجام میشود. بر اساس گزارش بانک مرکزی، تنها در هشتماه نخست سال جاری حجم نقدینگی در اقتصاد ایران حدود ۳۰درصد افزایش یافته است. با این حال به نظر میرسد تشریح نحوه تصمیمگیری بانک مرکزی برای توزیع ایران چک در اقتصاد بسیار ضروری است. برای مثال، لازم است بانک مرکزی به عنوان تنظیم گر بازار پول در اقتصاد، در خصوص حجم هر کدام از اسکناسها و ایرانچکها و برنامه این نهاد برای انتشار این قطعات توضیحات کامل و شفافی را منتشر کند.