22 اردیبهشتماه 1405، هادی محضرنیا، رئیس مرکز ملی پایش و بهبود محیط کسبوکار و دبیرخانه هیئت مقرراتزدایی، اعلام کرد اگر بانک مرکزی همچنان به تعهدات خود برای راهاندازی سامانه نظارتی و تعیین تکلیف مجوز پلتفرمهای معاملات آنلاین طلا عمل نکند، هیئت مقرراتزدایی از دوم خرداد ۱۴۰۵ فرایند صدور مجوز این پلتفرمها را از طریق سامانه ملی مجوزها آغاز خواهد کرد.
این در حالی است که بیش از یک سال از مهلتی میگذرد که برای ساماندهی بازار معاملات آنلاین طلا تعیین شده بود. بهمنماه ۱۴۰۳، با موافقت اتاق اصناف و اتحادیه کسبوکارهای مجازی، صدور مجوز پلتفرمهای جدید خریدوفروش آنلاین طلا به مدت ۵۰ روز متوقف شد تا زیرساختهای نظارتی و دستورالعملهای لازم تدوین شود؛ اما با وجود گذشت بیش از یک سال، سامانه نظارتی بانک مرکزی همچنان راهاندازی نشده است.
محضرنیا در جلسه بررسی آخرین وضعیت صدور مجوز سامانههای معاملات آنلاین طلا و نقره با انتقاد از عملکرد بانک مرکزی گفت این نهاد بارها برای همکاری و تعیین تکلیف مجوزها دعوت شده، اما اقدامی در این زمینه انجام نداده است. به گفته او، طبق مصوبه هیئت وزیران بانک مرکزی موظف بوده سامانهای برای جلوگیری از خالیفروشی در این بازار راهاندازی کند تا میزان طلای سپردهشده نزد بانکها با تعهدات پلتفرمها به کاربران تطبیق داده شود، اما این سامانه هنوز عملیاتی نشده است.
پریا مصطفایینژاد، نماینده مرکز اصناف و دبیرخانه هیئت عالی نظارت، نیز در این جلسه با اشاره به طولانی شدن توقف صدور مجوزها گفت این محدودیت از بهمن ۱۴۰۳ تاکنون فشار قابل توجهی به متقاضیان وارد کرده است. به گفته او، بسیاری از کسبوکارهایی که هنوز موفق به دریافت مجوز نشدهاند با وجود پرداخت هزینههایی مانند اجاره دفتر و سایر هزینههای جاری، بیش از یک سال در انتظار تعیین تکلیف ماندهاند؛ در حالی که پلتفرمهایی که پیشتر مجوز گرفتهاند همچنان به فعالیت خود ادامه میدهند.
او همچنین اعلام کرد زیرساخت فنی سامانه ناظر و دستورالعمل استفاده از آن آماده شده است، اما به دلیل عدم حضور نمایندگان بانک مرکزی در جلسات نهایی، راهاندازی عملیاتی این سامانه بارها به تعویق افتاده است.
در همین جلسه، محمدرضا حاجیجعفری، معاون مرکز ملی پایش و بهبود محیط کسبوکار، نیز به پیشینه شکلگیری بازار معاملات برخط طلا اشاره کرد. به گفته او، دستورالعمل فروش آنلاین طلا و نقره نخستین بار در سال ۱۳۹۹ تصویب شد و از سال ۱۴۰۱ فعالیت رسمی پلتفرمهای این حوزه آغاز شد. با راهاندازی درگاه ملی مجوزها نیز صدور مجوز این کسبوکارها از طریق این سامانه انجام شد.
به گفته حاجیجعفری، تاکنون حدود ۵۰۰ پلتفرم برای فعالیت در حوزه معاملات آنلاین طلا مجوز دریافت کردهاند، هرچند تنها حدود ۵۰ پلتفرم بهطور واقعی در بازار فعال هستند. او همچنین توضیح داد که در پی هشدارهای نهادهای انتظامی و امنیتی درباره احتمال خالیفروشی در برخی پلتفرمها، هیئت مقرراتزدایی در بهمن ۱۴۰۳ صدور مجوزهای جدید را موقتاً متوقف کرد تا سازوکارهای نظارتی دقیقتری تدوین شود.
با این حال، به گفته او دو موضوع اصلی همچنان بلاتکلیف باقی مانده است: راهاندازی سامانه نظارتی بانک مرکزی برای رصد ذخایر طلا و تعیین معیارهای دقیق این بانک برای صدور تأییدیه به متقاضیان مجوز. به گفته حاجیجعفری، تا زمانی که این دو پیشنیاز بهطور کامل اجرایی نشود، فرایند صدور مجوزهای جدید همچنان با ابهام همراه خواهد بود.