گزارشهای میدانی از بازار لوازم خانگی در میانه خردادماه ۱۴۰۵ نشان میدهد با وجود آنکه ویترین فروشگاهها مملو از انواع کالاهای داخلی و خارجی است، رونق چندانی در خرید و فروش دیده نمیشود. گفتوگو با فروشندگان و مشاهده وضعیت فروشگاهها حاکی از آن است که افزایش مداوم قیمتها و کاهش قدرت خرید خانوارها باعث شده تعداد خریداران کمتر از گذشته باشد و بسیاری از مشتریان خرید لوازم جدید را به تعویق بیندازند یا ترجیح دهند به جای تعویض، وسایل قدیمی خود را تعمیر کنند.
بازار لوازم خانگی در ماههای اخیر با کاهش محسوس تقاضا مواجه شده است؛ در حالی که فروشگاهها از نظر تنوع و موجودی کالا با کمبود روبهرو نیستند، اما افزایش قیمت محصولات و افت قدرت خرید خانوارها باعث شده تعداد خریداران نسبت به سالهای گذشته کمتر شود و رکود در معاملات این بازار ادامه پیدا کند.
در گفتوگو با برخی فروشندگان بازار لوازم خانگی نیز مشخص شد که افزایش هزینههای تولید، بالا رفتن قیمت مواد اولیه و نوسانات اقتصادی در ماههای اخیر از مهمترین دلایل رشد قیمت کالاها بوده؛ موضوعی که به اعتقاد فعالان این صنف، در نهایت توان خرید بسیاری از مصرفکنندگان را کاهش داده است.
اختلاف قیمت لوازم خانگی در یک سال اخیر
نگاهی به دادههای آماری خردادماه سال ۱۴۰۵ در مقایسه با بازه مشابه در سال گذشته، نشاندهنده یک جهش معنادار در قیمت کالاهای اساسی این حوزه است. بر اساس بررسیهای انجام شده، قیمت اقلام منتخب در این جدول در طول یک سال اخیر بیش از ۲ برابر افزایش یافته است که این موضوع حاکی از فشار مضاعف بر قدرت خرید است.
| نام کالا | حدود قیمت در خردادماه ۱۴۰۴ | حدود قیمت در خردادماه ۱۴۰۵ |
|---|---|---|
| یخچالفریزر ساید بای ساید اسنوا ۳۲ فوت سری گالری مدل: S8-3320 / SN8-3320 | ۱۴۰ میلیون تومان | ۲۶۰ میلیون تومان |
| مایکروویو ال جی مدل: MH8265 |
۱۸ میلیون تومان | ۵۰ میلیون تومان |
| ماشین لباسشویی 9 کیلویی پاکشوما مدل: L9X اینوکس | ۳۵ میلیون تومان | ۸۰ میلیون تومان |
نگاهی به قیمت کالاهای پرمصرف خانگی
بررسی روند قیمت سایر کالاهای پرمصرف خانگی نیز گویای تداوم صعودی قیمتها در بازار است؛ بهطوریکه در دسته اجاقگاز، مدل پنجشعله «آلتون» هماکنون حدود ۹۰ میلیون تومان و مدل وارداتی صفحهای «بوش» حدود ۴۰۰ میلیون تومان قیمت دارد.
در بازار تلویزیون نیز ارقام قابلتوجهی به چشم میخورد؛ تلویزیون ۵۵ اینچ ال ای دی هوشمند «دوو» با قیمت حدود ۷۵ میلیون تومان عرضه میشود، در حالی که مدل ۵۵ اینچ «سونی» به قیمتی حدود ۲۰۰ میلیون تومان رسیده است.
در حوزه لوازم نظافتی نیز این گرانیها مشهود است؛ بهگونهای که جاروبرقی برند «بوش» به محدوده ۳۵ میلیون تومان رسیده و مدلهای مشابه از برندهای «پارسخزر» و «پاکشوما» نیز به ترتیب با قیمتهای ۱۸ و ۱۵ میلیون تومان معامله میشوند که همگی نشان از فشارهای هزینهای مضاعف بر سبد خرید خانوارها دارد.»
خرید اعتباری؛ آخرین سنگر بازار برای بازگشت مشتری
بازار لوازم خانگی برای مقابله با کاهش شدید تقاضا، اکنون بیش از هر زمان دیگری به ابزارهای نوین پرداخت وابسته شده است؛ سرویسهای خرید اقساطی، BNPL، دریافت اعتبار آنی و طرحهای بلندمدت، جایگزین شیوههای سنتی خرید شدهاند.
با این حال، به گفته فروشندگان، حتی این تسهیلاتِ وسوسهانگیز نیز نتوانسته است سدِ قدرت خریدِ کاهشیافته را بشکند. به نظر میرسد فاصله قیمت کالاهای خانگی با درآمد خانوارها به قدری افزایش یافته که حتی سیستمهای بازپرداخت اقساطی هم دیگر نمیتوانند رونق را به ویترین فروشگاهها بازگردانند.
فشار قیمتها، تعمیر را به انتخاب اول خانوارها تبدیل کرده است
با توجه به فاصلهای که میان درآمد خانوارها و قیمت لوازم خانگی ایجاد شده، بسیاری از مصرفکنندگان خرید مجدد را به تعویق انداختهاند و تعمیر وسایل قدیمی را بهصرفهترین راهحل میدانند.
در چنین شرایطی، حتی با وجود طرحهای فروش اقساطی و پرداخت بلندمدت، بازار هنوز نتوانسته رونق گذشته را به دست آورد و آنچه بیش از همه به چشم میآید، رشد مراجعات برای تعمیر یخچال، لباسشویی و سایر کالاهای بزرگ خانگی است؛ هرچند افزایش قیمت قطعات و خدمات تعمیر، این مسیر را هم برای بخشی از خانوارها پرهزینه کرده است. در واقع، مشکل اصلی بازار نه کمبود کالا، بلکه کاهش قدرت خرید و افت تقاضاست.
زمزمه بازنگری قیمت
در شرایطی که بازار لوازم خانگی همچنان با رکود تقاضا و افت خرید خانوارها روبهروست، بررسی درخواست تولیدکنندگان برای بازنگری قیمت برخی محصولات نیز وارد مرحله تازهای شده است. بر اساس اعلام سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان، درخواستهایی برای تغییر قیمت کالاهایی مانند ماشین لباسشویی، یخچال، یخچالفریزر و تلویزیون ارائه شده و اکنون در حال بررسی کارشناسی است.
ابراهیم سالاری، سرپرست اداره کل نظارت بر کالاهای فلزی و معدنی سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان، در این خصوص اعلام کرد: «درخواستهایی از سوی انجمن تولیدکنندگان لوازم خانگی برای بازنگری قیمتها به سازمان حمایت ارائه شده و بررسیهای کارشناسی در این زمینه در حال انجام است تا قیمتهایی متناسب با ضوابط و مقررات تعیین و پس از تصویب اجرایی شود.»
بیش از ۱۶۰۰ شرکت مستقل مجوز فعالیت در صنعت لوازم خانگی را دریافت کردند در حالیکه در کشورهای پیشرفته دنیا یا کشورهای اطراف ایران، حداکثر ۱۵ تا ۲۰ شرکت تولید لوازم خانگی وجود دارد و تکثر شرکتهای لوازم خانگی موجب آن شد که بخش قابل توجهی از تسهیلات صرف خطوط تولیدی شوند که صرفا خطوط مونتاژ بودند و تماما نیاز به یکسری تسهیلات و به اصطلاح رانت داشتند.