با توزیع ایرانچک ۵۰۰ هزار تومانی از ۱۲ بهمنماه سال ۱۴۰۴ در شبکه بانکی کشور از سوی بانک مرکزی، توجه به راههای تشخیص اصالت این ایرانچک بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است. این ایرانچک که با هدف تسهیل مبادلات نقدی و کاهش حجم اسکناسهای در گردش عرضه شده، دارای مجموعهای از نشانههای امنیتی ساده و پیشرفته است که میتوان با بررسی آنها، نمونههای اصل را از ایرانچکهای تقلبی تشخیص داد. از لمس برجستگیهای چاپی و تطبیق اعداد در برابر نور گرفته تا بررسی نخ امنیتی، تغییر رنگ مرکبها، واترمارک سهبعدی و واکنش کاغذ و شماره سریالها به نور ماوراء بنفش، هشت روش مشخص برای شناسایی ایرانچک ۵۰۰ هزار تومانی تقلبی وجود دارد که آشنایی با آنها میتواند ریسک دریافت اسکناس جعلی در مبادلات روزمره را بهطور جدی کاهش دهد.
طراحی و ظاهر اسکناس جدید ۵۰۰ هزار تومانی
اسفند ماه سال گذشته بانک مرکزی ایران چک ۲۰۰ هزار تومانی جدید عرضه کرد که در پشت آن تصویر تابلو معروف چوگان اثر استاد فرشچیان نقش بسته بود. در ایران چکهای ۵۰۰ هزار تومانی نیز همچون ایران چکهای ۲۰۰ هزار تومانی جدید، ۴ صفر حذف و به صورت کم رنگ تایپ شده است.
طرح روی این اسکناس تصویر ورودی مسجد آقا بزرگ، مسجد و مدرسهای بزرگ در کاشان، منسوب به ملا محمدمهدی نراقی ملقب به آقابزرگ که به هزینه مردی نیکوکار به نام محمدتقی خانبان و پسرش در با دوران پادشاهی محمد شاه قاجار ساخته شدهاست.
در طراحی این ایرانچک از نقوش خطی بهره گرفته شده که با استفاده از نرمافزارهای امنیتی پیشرفته انجام شدهاند؛ هر خط حامل اطلاعات رنگی خاص خود است که در نمونههای تقلبی با نقاط رنگی غلط قابل تشخیص هستند. طراحی خطوط بهصورت سهبعدی یا مدالین، سبب شده نقشها برجسته بهنظر برسند و این برجستگی با لمس انگشتان قابل دریافت است ویژگیای که بهعنوان چاپ برجسته شناخته میشود.
در بخشهایی از ایرانچک، عدد ۵۰۰ بهصورت ناقص در قسمت رو و بخشی دیگر در پشت آن چاپ شده است؛ این دو قسمت وقتی ایرانچک در مقابل نور قرار میگیرد، رقم ۵۰۰ را بهطور کامل نمایش میدهند؛ نشانهای از طراحی دقیق و هماهنگ دو رو و پشت اسکناس.
راههای تشخیص اصالت ایرانچک ۵۰۰ هزار تومانی
لمس برجستگیها؛ اولین و سادهترین نشانه
یکی از ابتداییترین راههای تشخیص اصالت، لمس سطح ایرانچک است. بخشهایی از طرح، بهویژه نوشتهها و نقوش اصلی، با چاپ برجسته تولید شدهاند و زیر انگشت حس میشوند؛ ویژگیای که در نمونههای تقلبی یا وجود ندارد یا بسیار ضعیف است.
تطبیق عدد ۵۰۰ در برابر نور
در قسمت رو و پشت ایرانچک، عدد ۵۰۰ بهصورت ناقص چاپ شده است. با قرار دادن ایرانچک مقابل نور، این دو بخش روی هم میافتند و عدد ۵۰۰ را بهطور کامل نمایش میدهند؛ نشانهای از هماهنگی دقیق طراحی دو طرف.
بررسی نخ امنیتی پنجرهای
نخ امنیتی درون کاغذ قرار دارد و بخشی از آن روی سطح دیده میشود. وقتی ایرانچک در برابر نور قرار میگیرد، نخ بهطور کامل نمایان میشود و با تغییر زاویه، رنگ آن از طلایی به سبز تغییر میکند. روی این نخ، عبارت IR IRAN و نشان بانک مرکزی حک شده است.
تغییر رنگ اعداد با جابهجایی زاویه دید
در پشت ایرانچک، عدد ۵۰۰ با مرکب متغیر رنگی چاپ شده است. با تغییر زاویه نگاه، رنگ این عدد از طلایی به سبز تغییر میکند؛ ویژگیای که جعل آن بسیار دشوار است.
توجه به ریزنوشتهها یا میکروپرینت
در بخشهایی از طرح، نوشتههایی بسیار ریز وجود دارد که تنها با ابزار بزرگنمایی قابل مشاهده است. این ریزنوشتهها فقط با دستگاههای تخصصی چاپ امنیتی تولید میشوند و در نسخههای جعلی یا ناخوانا هستند یا اصلاً وجود ندارند.
واترمارک سهبعدی؛ نشانهای در دل کاغذ
در خمیر کاغذ ایرانچک، تصویر ورودی مسجد آقابزرگ کاشان و عدد ۵۰۰ بهصورت واترمارک سهبعدی تعبیه شده است. این تصویر هنگام قرار گرفتن در برابر نور، شفاف و واضح دیده میشود.
بررسی واکنش به نور ماوراء بنفش
کاغذ ایرانچک بهطور کلی نور ماوراء بنفش را بازتاب نمیدهد، اما الیاف فلورسنت نامرئی در بافت آن وجود دارد که زیر این نور در چهار رنگ مختلف نمایان میشوند. همچنین بخشهایی از طرح و شماره سریالها با مرکب فلورسنت چاپ شدهاند.
کنترل شماره سریالها
شماره سریالهای ایرانچک با مرکبهای قرمز و مشکی فلورسنت چاپ شدهاند. این شمارهها زیر نور ماوراء بنفش به رنگهای طلایی مایل به زرد و سبز درخشان تغییر رنگ میدهند؛ یکی از دقیقترین و سختترین نشانههای امنیتی برای تشخیص اصالت.